NAP-Pioniers
Een drieluik vanuit het Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiele Analyse
Ruim dertig jaar zijn de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) en het European Association for Psychotherapy (EAP) onderweg – een avontuurlijke reis door een geaccidenteerd landschap vol toppen en dalen. Een tocht die vraagt om volharding, visie en steeds weer pioniersgeest.
Als latere directeur-bestuurder van het Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiele Analyse (NILEA) beleefde ik deze reis van drie decennia mee. Telkens weer traden vertegenwoordigers vanuit NILEA op beslissende momenten naar voren om verantwoordelijkheid te nemen – precies die houding waar Viktor E. Frankl, grondlegger van de logotherapie, zo op wees:het leven vraagt ons om antwoord en om daden.
Toch dreigt, met de wisseling van generaties, de oorsprong van het ECP naar de achtergrond te verdwijnen. En dat zou een gemis zijn. Want de geschiedenis van het ECP en de NAP vertelt niet alleen waar we vandaan komen, maar ook wat ons naar de toekomst trekt, onze hoopvoedt, ons de moed schenkt om eraan te beginnen en welke rich-ting we mogen blijven kiezen.
Daarom wil ik hier een drieluik laten zien: Frans Peeters (hypnotherapie), Marlot Rappard en Willem J. Maas (beide logotherapie). Een triptiek van mensen die als pioniers in Nederland bijdroegen aan de ontwikkeling van de NAP, en aan de opbouw van het European Certificate for Psychotherapy – het felbegeerde ECP. Hun verhaal
is niet alleen geschiedenis, maar tegelijk inspiratie-bron voor de toekomst van ons vak.
Pieter Hoekstra – NILEA
“De geschiedenis van het ECP en de NAP vertelt niet alleen waar we vandaan komen, maar ook wat ons naar de toekomst trekt.”
DEEL 1
De NAP: waar kwaliteit, erkenning en samen-werking samenkomen ECP – Een stevige basis, een veelbelovende toekomst
In gesprek met Frans Peeters
Het lijkt misschien alweer lang geleden, maar het fundament van de NAP werd gelegd eind vorige eeuw, in een tijd van verandering. Tijdens een congres in Zwolle riep minister Els Borst het alternatieve veld op om zich te organiseren en gezamenlijke kwaliteitscriteria te ontwikkelen. Geen eenvoudige opdracht, gezien de veelkleurigheid van mensbeelden en behandelmethodes. Maar juist in die uitdaging ligt de kracht van de psychotherapie:diversiteit in verbinding.
NAP – Europese kwaliteit, Nederlandse verbinding
In diezelfde periode ontstond in Wenen de European Association for Psychotherapy (EAP). Met de geest van her Verdrag van Maastricht als inspiratie – vrijheid van personen, diensten en kennis – kreeg de EAP als doel opleidingen en standaarden voor psychotherapie in heel Europa op elkaar af te stemmen. Het Europees certificaat voor Psychotherapie (ECP) werd geboren: een kwaliteitskeurmerk dat staat voor gedegen opleiding, professionele toewijding en een Europese erkenning van vakmanschap.
Samen sterk voor professionele psychotherapie
In Nederland pakte een groep pioniers, onder wie Willem Maas, Marlot Rappard en ikzelf de handschoen op. Zo werd de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie opgericht, als nationale vertegenwoordiger van de EAP. Vanuit een klein kantoor in Egmond aan den Hoef, bemand door vrijwilligers,groeide de NAP uit tot het platform voor therapeuten die verder willen kijken dan hun eigen praktijk. Het ECP bood en biedt daarbij een brug: bestaande therapeuten konden zich bijscholen om het certificaat te verkrijgen, en opleidingsinstituten scherpten hun programma’s aan om nieuwe generaties klaar te stomen.
De kracht van menselijkheid, geborgd in kwaliteit
Die basis staat nog steeds. De NAP heeft zich ontwikkeld tot een solide koepelorganisatie met een heldere visie: professionalisering van de psychotherapie, brede erkenning en toekomst-bestendige samenwerking. Op basis van het ECP werden uiteindelijk de werkzaamheden van de therapeuten vrijgesteld van btw, iets waarvan andere therapeuten ook gingen profiteren. Politiek, verzekeraars en beroepsverenigingen weten ons te vinden. Voor cliënten betekent dit meer duidelijkheid, voorprofessionals meer draagvlak en voor de samenleving een stevige borging van kwaliteit en toegankelijkheid.
Psychotherapie met erkenning, kracht en toekomst De toekomst? Die is veelbelovend. Want psychotherapie verdient een sterke stem, nationaal én Europees. De NAP staat klaar om die stem te laten klinken – samen met jou.
Deel 2
In gesprek met Marlot Rappard
Wie mag Nederland vertegenwoordigen?
Begin jaren ’90 is de oprichting van de NAP een feit. Maar al snel duikt een spannend vraagstuk op: wie mag Nederland vertegenwoordigen binnen de EAP?
Niet alleen de NAP, maar ook de Nederlandse Vereniging van Psychologen (NVP) klopte aan. Zij zwaaiden met hun statuut-erkenning, maar konden niet aantonen dat ze de meeste psychotherapeutische modaliteiten vertegenwoordigden. Dat bleek doorslaggevend.
De uitkomst? De psychologen verlieten het toneel en de NAP kreeg de officiële erkenning.
Hoe een certificaat geschiedenis schreef
Eenmaal binnen bij de EAP begon het pionierswerk: de totstandkoming van het ECP. Het voelde alsof we geschiedenis schreven. De vergaderingen waren intens, vaak urenlang, maar we wisten: dit is iets groots. We bouwen aan ietsdat er nog niet bestaat.
Het was een periode van energie en creativiteit. De EAP bruiste van ideeen – een Europees kwaliteitskeurmerk was in de maak.
Wanneer vergaderen een moloch wordt
Maar pionieren sloeg al snel om in bureaucratie. Zodra het ECP een feit was, veranderde de sfeer. De EAP werd een log apparaat, met drie dagen durende vergaderingen en regels die tot in detail waren dichtgetimmerd.
Toch waren er lichtpuntjes. Na de lange dagen belandden de afgevaardigden uit alle hoeken van Europa samen aan tafel. Juist daar, bij een goed glas wijn, ontstonden echte contacten. In de wandelgangen en tijdens de diners werd vaak meer bereikt dan in de officiële notulen.
Bergen papier en een trage digitale revolutie
In Nederland werd het ECP geïntroduceerd. Vanaf 2010 vervulde ikzelf de rol van Registrar. Alles ging nog met papieren dossiers in kasten. Digitalisering eindeloos op zich wachten. Het was een wereld van stapels papier, formulieren en eindeloos corresponderen.
Waarom de wandelgangen tellen
Tot ongeveer 2019 bleef ik betrokken bij zowel NAP als EAP. Niet als therapeut, maar met een scherp oog voor de context. Juist die afstand hielp mij. Ik voelde me het meest thuis in de wandelgangen: daar hoorde je de verhalen, daar werd het echte werk gedaan.
Ennu?
Na een periode van stilte is het contact met de NAP weer aangehaald. Het nieuwe bestuur schakelt mijn kennis en ervaring geregeld in. Ik weet hoe de regels werken en bij wie je moet zijn.Die kennis deel ik graag. Zo blijf ik, ook zonder formele functie, toch onderdeel van dit bijzondere Europese netwerk.
“Politieke weerstand en juridische beperkingen konden niet voor-komen dat we een netwerk en kwaliteitsstructuur neerzetten die vandaag nog steeds relevant zijn.
DEEL3
Met visie en vasthoudendheid hebben we het fundament gelegd – sterker door elke tegenwind.
In gesprek met Willem J. Maas
Van pionieren tot positioneren – een verhaal van doorzettingskracht en resultaat
In de vroege jaren ’90 begon een kleine, vastberaden groep professionals met een ambitieus doe!: het stevig neerzetten van de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) in het nationale en Europese veld. Met Frans Peeters nauw betrokken bij de oprichting en de moed om – soms tegen de stroom in – nieuwe contacten te leggen, werden de eerste stappen gezet. Natuurlijk was er bij de oprichting van de NAP geen financiële basis. Die werd door hetNederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiele Analyse voor-geschoten. We kunnen daarom dankbaar zijn dat in de eerste paar jaren de oprichters van de NAP vrijwilligerswerk hebben verricht. Zonder NILEA geen ECP; zonder de vrijwilligers geen NAP en ECP.
We hebben gebouwd aan iets blijvends – juist door niet mee te buigen met de storm. Hoewel de weg bezaaid was met stevige tegenstand, onder meer van gevestigde beroepsverenigingen, hielden we koers. We brachten EALT en Hypnotherapie onder de aandacht, zochten de dialoog met de NvvP en behielden – tegen de druk in – de pas verworven NUO-status.
Een belangrijke mijlpaal was het veiligstellen van het ECP voor Nederland tijdens de
EAP-vergadering in Rome. Dat gebeurde terwijl anderen probeerden deze erkenning elders onder te brengen. De overtuiging dat zingeving het hart van psychotherapie vormt, bleef ons kompas, gesteund door wetenschappelijke initiatieven zoals die van Dominique Debars.
Elke hindernis werd een opstap – zo reikten we verderdan ooit gedacht
Samen bouwden we STIPO op, tilden we EALT naar een hoger plan en voerden we het gesprek op beleidsniveau. Politieke weerstand en juridische beperkingen konden niet voorkomen dat we een netwerk en kwaliteitsstructuur neerzetten die vandaag nog steeds relevant zijn.
Dat dit alles tot stand kwam in een tijd van beperkte middelen, grote misverstanden en formele tegenwerking, maakt de prestatie des te groter. Het is een verhaal van vasthoudendheid, visie en samenwerking – en van het bereiken van tastbare resultaten, juist omdat we ons niet lieten afleiden door de weerstand, maar die gebruikten als motivatie om de fundamenten van de NAP te verstevigen.
Meer informatie over de opleidingen van NILEA: www.viktorfrankl.nl